Alk RB F ©JanZwart P4120004-800Dispositie

Manuaal   Pedaal  
       
Prestant S 8’ Bourdon S 16’
Bourdon (discant) S 16’    
Holpijp S 8’ Toonhoogte: a’=450 Hz.  
Octaaf S 4’ Gelijkzwevende temperatuur  
Fluit S 4’ Manuaalomvang: C-f’’’  
Quint 3’ Pedaalomvang: C-d’  
Octaaf S 2’    
Mixtuur II-III      S = Strumphler, 1792  
Sexquialter (discant) II    
Tremulant      

 

Historie en beschrijving

De vroegst bekende gegevens over een orgel in de Remonstrantse Kerk te Alkmaar dateren uit 1725. De notulen van de Kerkenraad uit het jaar 1726 maken gewag van het ter beschikking stellen van een tweeklaviers pedaalklavichord aan organist Rijk Dirksz. ‘om zich op te oefenen’, onder de voorwaarde dat hij zich voor een periode van vier jaar als organist aan de Remonstrantse Kerk zou verbinden. Joachim Hess vermeldt in zijn orgelbeschrijvingen uit 1774 in deze kerk een tweeklaviers orgel van 10 registers met een aangehangen pedaal.


In 1788 werd er een overeenkomst gesloten met Dirk Johan Baars (een maker van huisorgels uit Amsterdam). Op de lijst onder het (loze) onderfront is dit jaartal nog steeds te zien. De rekeningen van de kerkmeesters maken gewag van het maken van ‘een nieuw positief’. Reeds vier jaar later kreeg Johannes Strumphler uit Amsterdam de opdracht om een nieuw orgel te vervaardigen. Wellicht dat de kwaliteit van het werk van Baars te wensen overliet. Strumphler daarentegen had een uitstekende reputatie als bouwer van huisorgels. In 1792 voltooide hij voor 1725 gulden een nieuw éénklaviers orgel met tien registers.

Dispositie
(volgens G.H. Broekhuyzen, ‘Orgelbeschrijvingen’, ca. 1850-1862):

Manuaal  
   
Bourdon 16’
Prestant 8’
Holpijp (disc. Fluit 8’) 8’
Octaaf 4’
Fluit 4’
Quint 3’
Octaaf 2’
Sexquialter disc. IV
Sexquialter bas II
Mixtuur IV
Trompet 8’

Latere wijzigingen aan het instrument


In 1908 werd het orgel radicaal vernieuwd door Jos Vermeulen Orgelbouw (Alkmaar). Het instrument werd voorzien van pneumatische tractuur en de dispositie werd sterk gewijzigd: de Trompet, Quint, Mixtuur en Sexquialter werden vervangen door zachte 8-voets registers, zoals een Gamba en Voix Célèste. Tevens werd de orgelkas dieper gemaakt. Merkwaardigerwijs bleven de drie originele spaanbalgen (die buiten gebruik gesteld werden) bewaard. Na de kerkrestauratie (1964) werden orgelrestauratieplannen gemaakt. Vermeulen Orgelbouw herstelde het orgel en leverde een nieuwe Mixtuur, Sexquialter en Dulciaan. De tractuur bleef echter pneumatisch.

 

1995 / Restauratie door Flentrop Orgelbouw


Alk RB E ©JanZwart 6320-800Met deze restauratie, waarbij Jan Jongepier als adviseur optrad, werd het Strumphler-concept hersteld. De orgelkas herkreeg zijn oorspronkelijke diepte en de drie originele spaanbalgen werden weer aangesloten. De klaviatuur werd gereconstrueerd naar het Strumphler-orgel te Noordeinde en ook de tractuur en dispositie werden gereconstrueerd. Een gelukkige omstandigheid was het feit dat een 18e-eeuwse windlade uit de voorraad van Flentrop Orgelbouw kon worden benut, die qua maatvoering zeer goed in de orgelkas paste.

Sedert 1995 is Alkmaar weer een karakteristiek historisch orgel rijker!

 


©Frank van Wijk, Bergen NH, April/Mei 2000

Regionaal Orgelnieuws

De orgelpromotor voor Noord-Holland
  • Müller in Beverwijk
    In Nederland hebben wij een gering aantal orgels van bouwer “Müller”. Van de Gebrüder Müller (19e eeuw) enkele orgels in...
  • Orgelconcert voor kinderen in Laurentiuskerk Alkmaar
    Op vrijdag 19 mei begint om 16.00 uur in de Laurentiuskerk aan het Verdronkenoord het concertje ‘Mr. Majeika en het...
  • Het Pels-orgel in Venhuizen
    Veel orgelconcerten bezoek ik met een goede (orgel)vriend. Hij vroeg al weer een tijd geleden om mee te gaan naar...
  • Mijn orgelbezoeken
    Met regelmaat bezoek ik een orgelconcert. In de regio Waterland verhoudingsgewijs wat meer, maar dat komt door bestuurlijke activiteiten bij...
Deze website gebruikt cookies om het gebruik ervan voor u te optimaliseren.
Lees meer over hoe cookies op deze website worden ingezet en hoe deze door u in- of uitgeschakeld kunnen worden: cookie beleid
Door gebruik te maken van deze website stemt u in met het gebruik van deze cookies.
Akkoord